قانون تجارت - باب چهارم: برات، فته طلب و چك , فصل اول: برات
فصل اول: برات
مبحث اول: صورت برات
ماده 223. برات علاوه بر امضاء يا مهر برات دهند بايد داراي شرايط ذيل باشد:
(1) قيد كلمه (برات) در روي ورقه.
(2) تاريخ تحرير (روز و ماه و سال).
(3) اسم شخصي كه بايد برات را تأديه كند.
(4) تعيين مبلغ برات.
(5) تاريخ تأديه وجه برات.
(6) مكان تأديه وجه برات اعم از اينكه محل اقامت محال عليه باشد يا محل ديگر.
(7) اسم شخصي كه برات در وجه يا حواله كرد او پرداخته ميشود.
(8) تصريح به اين كه نسخه اول يا دوم يا سوم يا چهارم الخ است.
ماده 224. برات ممكن است به حواله كرد شخص ديگر باشد يا به حواله كرد خود برات دهنده.
ماده 225. تاريخ تحرير و مبلغ برات با تمام حروف نوشته ميشود. اگر مبلغ بيش از يك دفعه به تمام حروف نوشته شده و بين آنها اختلاف باشد مبلغ كمتر مناط اعتبار است اگر مبلغ با حروف و رقم هر دو نوشته شده و بين آنها اختلاف باشد مبلغ با حروف معتبر است.
ماده 226. در صورتي كه برات متضمن يكي از شرايط اساسي مقرر در فقرات (2)، (3)، (4)، (5)، (6)، (7) و (8) ماده (223) نباشد مشمول مقررات راجعه به بروات تجارتي نخواهد بود.
ماده 227. برات ممكن است به دستور و حساب شخص ديگري صادر شود.
مبحث دوم: در قبول و نكول
ماده 228. قبولي برات در خود برات با قيد تاريخ نوشته شده امضاء يا مهر ميشود. در صورتي كه برات به وعده از رؤيت باشد تاريخ قبولي با تمام حروف نوشته خواهد شد. اگر قبولي بدون تاريخ نوشته شد تاريخ برات تاريخ رؤيت حساب ميشود.
ماده 229. هر عبارتي كه محال عليه در برات نوشته امضاء يا مهر كند قبولي محسوب است مگر اين كه صريحاً عبارت مشعر بر عدم قبول باشد.
اگر عبارت فقط مشعر بر عدم قبول يك جزء از برات باشد بقيه وجه برات قبول شده محسوب است. در صورتي كه محال عليه بدون تحرير هيچ عبارتي برات را امضاء يا مهر نمايد برات قبول شده محسوب ميشود.
ماده 230. قبول كننده برات لازم است وجه آن را سر وعده تأديه نمايد.
ماده 231. قبول كننده حق نكول ندارد.
ماده 232. ممكن است قبولي منحصر به يك قسمت از وجه برات باشد در اين صورت دارنده برات بايد براي بقيه اعتراض نمايد.
ماده 233. اگر قبولي مشروط به شرط نوشته شده برات نكول شده محسوب ميشود ولي معهذا قبول كننده به شرط در حدود شرطي كه نوشته مسئول پرداخت وجه برات است.
ماده 234. در قبولي براتي كه وجه آن در خارج از محل اقامت قبول كننده بايد تأديه شود تصريح به مكان تأديه ضروري است.
ماده 235. برات بايد به محض ارائه يا منتهي در ظرف 24 ساعت از تاريخ ارائه قبول يا نكول شود.
ماده 236. نكول برات بايد به موجب تصديق نامهاي كه رسماً تنظيم ميشود محقق گردد تصديق نامه مزبور موسوم است به اعتراض (پروتست) نكول.
ماده 237. پس از اعتراض نكول ظهرنويسها و برات دهنده به تقاضاي دارنده برات بايد ضامني براي تأديه وجه آن در سر وعده بدهند يا وجه برات را به انضمام مخارج اعتراضنامه و مخارج برات رجوعي (اگر باشد) فوراً تأديه نمايند.
ماده 238. اگر بر عليه كسي كه براتي را قبول كرده ولي وجه آن را نپرداخته اعتراض عدم تأديه شود دارنده براتي نيز كه همان شخص قبول كرده ولي هنوز موعد پرداخت آن نرسيده است ميتواند از قبول كننده تقاضا نمايد كه براي پرداخت وجه آن ضامن دهد يا پرداخت آن را به نحو ديگري تضمين كند.
مبحث سوم: در قبولي شخص ثالث
ماده 239. هرگاه براتي نكول شد و اعتراض به عمل آمد شخص ثالثي ميتواند آن را به نام برات دهنده يا يكي از ظهرنويسها قبول كند، قبولي شخص ثالث بايد در اعتراضنامه قيد شده و به امضاء او برسد.
ماده 240. بعد از قبولي شخص ثالث نيز تا برات تأديه نشده كليه حقوقي كه براي دارنده برات از نكول آن در مقابل برات دهنده و ظهرنويسها حاصل ميشود محفوظ خواهد بود.
مبحث چهارم: در وعده برات
ماده 241. برات ممكن است به رؤيت باشد يا به وعده يك يا چند روز يا يك يا چند ماه از رؤيت برات، يا به وعده يك يا چند روز يا يك يا چند ماه از تاريخ برات. ممكن است پرداخت به روز معيني موكول شده باشد.
ماده 242. هرگاه برات بيوعده قبول شد بايد فوراً پرداخته شود.
ماده 243. موعد پرداخت براتي كه يك يا چند روز يا يك يا چند ماه از رؤيت وعده دارد به وسيله تاريخ قبولي يا تاريخ اعتراضنامه نكول معين ميشود.
ماده 244. اگر موعد پرداخت برات با تعطيل رسمي تصادف كرد بايد روز بعد از تعطيل تأديه شود.
تبصره: همين قاعده در مورد ساير اوراق تجارتي نيز رعايت خواهد شد.
مبحث پنجم: ظهرنويسي
ماده 245. انتقال برات به وسيله ظهرنويسي به عمل ميآيد.
ماده 246. ظهرنويسي بايد به امضاء ظهرنويس برسد ممكن است در ظهرنويسي تاريخ و اسم كسي كه برات به او انتقال داده ميشود قيد گردد.
ماده 247. ظهرنويسي حاكي از انتقال برات است مگر اين كه ظهرنويس وكالت در وصول را قيد نموده باشد كه در اين صورت انتقال برات واقع نشده ولي دارنده برات حق وصول و لديالاقتضاء حق اعتراض و اقامه دعوي براي وصول خواهد داشت جز در مواردي كه خلاف اين در برات تصريح شده باشد.
ماده 248. هرگاه ظهرنويس در ظهرنويسي تاريخ مقدمي قيد كند مزوّّر شناخته ميشود.
مبحث ششم: مسئوليت
ماده 249. برات دهنده و كسي كه برات را قبول كرده و ظهرنويسها در مقابل دارنده برات مسئوليت تضامني دارند.
دارنده برات در صورت عدم تأديه و اعتراض ميتواند به هر كدام از آنها كه بخواهد منفرداً يا به چند نفر يا به تمام آنها مجتماً رجوع نمايد.
همين حق را هريك از ظهرنويسها نسبت به برات دهنده و ظهرنويسهاي ماقبل خود دارد.
اقامه دعوي برعليه يك يا چند نفر از مسئولين موجب اسقاط حق رجوع به ساير مسئولين برات نيست - اقامه كننده دعوي ملزم نيست ترتيب ظهرنويسي را از حيث تاريخ رعايت كند ضامني كه ضمانت برات دهنده يا محال عليه يا ظهرنويس را كرده فقط با كسي مسئوليت تضامني دارد كه از او ضمانت نموده است.
ماده 250. هريك از مسئولين تأديه برات ميتواند پرداخت را به تسليم برات و اعتراضنامه و صورتحساب متفرعات و مخارج قانوني كه بايد بپردازد موكول كند.
ماده 251. هرگاه چند نفر از مسئولين برات ورشكست شوند دارنده برات ميتواند در هريك از غرما يا در تمام غرما براي وصول تمام طلب خود (وجه برات و متفرعات و مخارج قانوني) داخل شود تا اينكه طلب خود را كاملاً وصول نمايد. مدير تصفيه هيچ يك از ورشكستگان نميتواند براي وجهي كه به صاحب چنين طلب پرداخته ميشود به مدير تصفيه ورشكسته ديگر رجوع نمايد مگر در صورتي كه مجموع وجوهي كه از دارايي تمام ورشكستگان به صاحب طلب تخصيص مييابد بيش از ميزان طلب او باشد در اين صورت مازاد بايد به ترتيب تاريخ تعهد تا ميزان وجهي كه هر كدام پرداختهاند جزء دارايي ورشكستگاني محسوب گردد كه به ساير ورشكستهها حق رجوع دارند.
تبصره: مفاد اين ماده در مورد ورشكستگي هر چند نفري كه براي پرداخت يك دين مسئوليت تضامني داشته باشند مرعي خواهد بود.
مبـحث هفـتم: در پرداخـت
ماده 252. پرداخت برات با نوع پولي كه در آن معين شده به عمل ميآيد.
ماده 253. اگر دارنده برات به برات دهنده يا كسي كه برات را به او منتقل كرده است پولي غير از آن نوع كه در برات معين شده است بدهد و آن برات نتيجه نكول يا امتناع از قبول و يا عدم تأديه اعتراض شود دارنده برات ميتواند از دهنده برات يا انتقال دهنده نوع پولي را كه داده يا نوع پولي كه در برات معين شده مطالبه كند ولي از ساير مسئولين وجه برات جز نوع پولي كه در برات معين شده قابل مطالبه نيست.
ماده 254. برات به وعده بايد روز آخر وعده پرداخته شود.
ماده 255. روز رؤيت در برواتي كه به وعده از رؤيت است و روز صدور برات در برواتي كه به وعده از تاريخ صدور است حساب نخواهد شد.
ماده 256. شخصي كه وجه برات را قبل از موعد تأديه نموده در مقابل اشخاصي كه نسبت به وجه برات حقي دارند مسئول است.
ماده 257. اگر دارنده برات به كسي كه قبولي نوشته مهلتي براي پرداخت بدهد به ظهرنويسيهاي ما قبل خود و برات دهنده كه به مهلت مذبور رضايت ندادهاند حق رجوع نخواهند داشت.
ماده 258. شخصي كه در سر وعده وجه برات را ميپردازد بريالذمه محسوب ميشود مگر آنكه وجه برات قانوناً در نزد او توقيف شده باشد.
ماده 259. پرداخت وجه برات ممكن است به موجب نسخه ثاني يا ثالث يا رابع الخ - به عمل آيد در صورتي كه در روي آن نسخه قيد شده باشد كه پس از پرداخت وجه به موجب اين نسخه نسخ ديگر از اعتبار ساقط است.
ماده 260. شخصي كه وجه برات را بر حسب نسخهاي بپردازد كه در روي آن قبولي نوشته نشده در مقابل شخصي كه نسخه قبولي شده را دارد مسئول پرداخت وجه آن است.
ماده 261. در صورت گم شدن براتي كه هنوز قبول نشده است صاحب آن ميتواند وصول وجه آن را بر حسب نسخه ثاني يا ثالث يا رابع الخ تقاضا كند.
ماده 262. اگر نسخه مفقود نسخهاي باشد كه قبولي روي آن نوشته شده تقاضاي پرداخت از روي نسخههاي ديگر فقط به موجب امر محكمه پس از دادن ضامن به عمل ميآيد.
ماده 263. اگر شخصي كه برات را گم كرده اعم از اينكه قبولي نوشته شده يا نشده باشد ميتوان نسخه ثاني يا ثالث يا رابع الخ را تحصيل نمايد پس از اثبات اينكه برات متعلق به او است ميتواند با دادن ضامن تأديه وجه آن را به موجب امر محكمه مطالبه كند.
ماده 264. اگـر بـا وجـود تقـاضـايـي كـه در مـورد مـواد (261)، (262) و (263) به عمل آمده است از تأديه وجه برات امتناع شود صاحب برات مفقود ميتواند تمام حقوق خود را به موجب اعتراضنامه محفوظ بدارد.
ماده 265. اعتراضنامه مذكور در ماده فوق بايد در ظرف بيست و چهار ساعت از تاريخ وعده برات تنظيم شده و در مواعد و ترتيبي كه در اين قانون براي ابلاغ اعتراضنامه معين شده است به برات دهنده و ظهرنويسها ابلاغ گردد.
ماده 266. صاحب برات مفقود براي تحصيل نسخه ثاني بايد به ظهرنويسي كه بلافاصله قبل از او بوده است رجوع نمايد. ظهرنويس مزبور ملزم است به صاحب برات اختيار مراجعه به ظهرنويس ماقبل خود داده و راهنمايي كند و همچنين هر ظهرنويسي بايد اختيار رجوع به ظهرنويس ماقبل خود بدهد تا به برات دهنده برسد - مخارج اين اقدامات بر عهده صاحب برات مفقود خواهد بود.
ظهرنويس در صورت امتناع از دادن اختيار مسئول تأديه وجه برات و خساراتي است كه بر صاحب برات مفقود وارد شده است.
ماده 267. در صورتي كه ضامن برات مفقود (رجوع به مواد 262 و 263) مدتي براي ضمانت خود معين نكرده باشد مدت ضمان سه سال است و هرگاه در ظرف اين سه سال رسماً مطالبه يا اقامه دعوي نشده باشد ديگر از اين حيث دعوي بر عليه او در محكمه مسموع نخواهد بود.
ماده 268. اگر مبلغي از وجه برات پرداخته شود به همان اندازه برات دهنده و ظهرنويسها بري ميشوند و دارنده برات فقط نسبت به بقيه ميتواند اعتراض كند.
ماده 269. محاكم نميتوانند بدون رضايت صاحب برات براي تأديه وجه برات مهلتي بدهند.
مبحث هشتم: تأديه برات به واسطه شخص ثالث
ماده 270. هر شخص ثالثي ميتواند از طرف برات دهنده يا يكي از ظهرنويسها وجه برات اعتراض شده را كارسازي نمايد دخالت شخص ثالث و پرداخت وجه بايد در اعتراضنامه يا در ذيل آن قيد شود.
ماده 271. شخص ثالثي كه وجه برات را پرداخته داراي تمام حقوق و وظايف دارنده برات است.
ماده 272. اگر وجه برات را شخص ثالث از طرف برات دهنده پرداخت تمام ظهرنويسها بريالذمه ميشوند و اگر پرداخت وجه از طرف يكي از ظهرنويسها به عمل آيد ظهرنويسهاي بعد از او بريالذمهاند.
ماده 273. اگر دو شخص متفقاً هريك از جانب يكي از مسئولين برات براي پرداخت وجه حاضر شوند پيشنهاد آن كس پذيرفته است كه تأديه وجه از طرف او عده زيادتري از مسئولين را بريالذمه ميكنند. اگر خود محال عليه پس از اعتراض براي تأديه وجه حاضر شود بر هر شخص ثالثي ترجيح دارد.
مبحث نهم: حقوق و وظايف دارنده برات
ماده 274. نسبت به برواتي كه وجه آن بايد در ايران به رؤيت يا به وعده از رؤيت تأديه شود اعم از اين كه برات در ايران صادر شده باشد يا در خارجه دارنده برات مكلف است پرداخت يا قبولي آن را در ظرف يك سال از تاريخ برات مطالبه نمايد و الا حق رجوع به ظهرنويسها و همچنين به برات دهنده كه وجه برات را به محال عليه رسانيده است نخواهد داشت.
ماده 275. اگر در برات اعم از اين كه در ايران صادر شده باشد يا د خارجه براي تقاضاي قبولي مدت بيشتر يا كمتري مقرر شده باشد دارنده برات بايد در همان مدت قبولي برات را تقاضا نمايد و الا حق رجوع به ظهرنويسها و برات دهنده كه وجه برات را به محال عليه رسانيده است نخواهد داشت.
ماده 276. اگر ظهرنويسي براي تقاضاي قبولي مدتي معين كرده باشد دارنده برات بايد در مدت مزبور تقاضاي قبولي نمايد و الا در مقابل آن ظهرنويس نميتواند از مقررات مربوطه به بروات استفاده كند.
ماده 277. هرگاه دارنده برات به رؤيت يا به وعده كه در يكي از شهرهاي ايران صادر و بايد در ممالك خارجه تأديه شود در مواعد مقرر در مواد فوق قبولي نوشتن يا پرداخت وجه را مطالبه نكرده باشد مطابق مقررات همان مواد حق او ساقط خواهد شد.
ماده 278. مقررات فوق مانع نخواهد بود كه بين دارنده برات و برات دهنده و ظهرنويسها قرارداد ديگري مقرر گردد.
ماده 279. دارنده برات بايد روز وعده وجه برات را مطالبه كند.
ماده 280. امتناع از تأديه وجه برات بايد در ظرف ده روز از تاريخ وعده به وسيله نوشتهاي كه اعتراض عدم تأديه ناميده ميشود معلوم گردد.
ماده 281. اگر روز دهم تعطيل باشد اعتراض روز بعد آن به عمل خواهد آمد.
ماده 282. نه فوت محال عليه نه ورشكستگي او نه اعتراض نكولي دارنده برات را از اعتراض عدم تأديه مستغني نخواهد كرد.
ماده 283. در صورتي كه قبول كننده برات قبل از وعده ورشكست شود حق اعتراض براي دارنده برات باقي است.
ماده 284. دارنده براتي كه به علت عدم تأديه اعتراض شده است بايد در ظرف ده روز از تاريخ اعتراض عدم تأديه را به وسيله اظهارنامه رسمي يا مراسله سفارشي دو قبضه به كسي كه برات را به او واگذار نموده اطلاع دهد.
ماده 285. هريك ازظهرنويسها نيز بايد در ظرف ده روز از تاريخ دريافت اطلاعنامه فوق آن را به همان وسيله به ظهرنويس سابق خود اطلاع دهد.
ماده 286. اگر دارنده براتي كه بايستي در ايران تأديه شود و به علت عدم پرداخت اعتراض شده بخواهـد از حقي كـه مـاده (249) براي او مقرر داشته استفاده كند بايد در ظرف يك سال از تاريخ اعتراض اقامه دعوي نمايد.*
تبصره: هرگاه محل اقامت مدعي عليه خارج از محلي باشد كه وجه برات بايد در آنجا پرداخت شود براي هر شش فرسخ يك روز اضافه خواهد شد.
ماده 287. در مورد براتي كه بايد در خارج تأديه شود اقامه دعوي بر عليه برات دهنده و يا ظهرنويسهاي مقيم ايران در ظرف دو سال از تاريخ اعتراض بايد به عمل آيد.
ماده 288. هر يك از ظهرنويسهـا بخواهد از حقي كه در مـاده (249) به او داده شده استفاده نمايد بايد در مواردي كه به موجب مواد (286) و (287) مقرر است اقامه دعوي كند و نسبت به موعد از فرداي ابلاغ احضاريه محكمه محسوب است و اگر وجه برات را بدون اين كه برعليه او اقامه دعوي شده باشد تأديه نمايد از فرداي روز تأديه محسوب خواهد شد.
ماده 289. پس از انقضاء مواعد مقرره در موارد فوق دعوي دارنده برات بر ظهرنويسها و همچنين دعوي هريك از ظهرنويسها بر يد سابق خود در محكمه پذيرفته نخواهد شد.
ماده 290. پس از انقضاء مواعد فوق دعوي دارنده و ظهرنويسهاي برات بر عليه برات دهنده نيز پذيرفته نميشود مشروط بر اين كه برات دهنده ثابت نمايد در سر وعده وجه برات را به محال عليه رسانيده و در اين صورت دارنده برات فقط حق مراجعه به محال عليه خواهد داشت.
ماده 291. اگر پس از انقضاي موعدي كه براي اعتراض و ابلاغ اعتراضنامه يا براي اقامه دعوي مقرر است برات دهنده يا هريك از ظهرنويسها به طريق محاسبه يا عنوان ديگر وجهي را كه براي تأديه برات به محال عليه رسانيده بود مسترد دارد دارنده برات برخلاف مقررات دو ماده قبل حق خواهد داشت كه بر عليه دريافت كننده وجه اقامه دعوي نمايد.
ماده 292. پس از اقامه دعوي محكمه مكلف است به مجرد تقاضاي دارنده براتي كه به علت عدم تأديه اعتراض شده است معادل وجه برات را از اموال مدعي عليه به عنوان تأمين توقيف نمايد.
مبحث دهم: در اعتراض (پروتست)
ماده 293. اعتراض در موارد ذيل به عمل ميآيد:
(1) در مورد نكول.
(2) در مورد امتناع از قبول يا نكول.
(3) در مورد عدم تأديه.
اعتراضنامه بايد در يك نسخه تنظيم و به موجب امر محكمه بدايت به توسط مأمور اجراء به محل اقامت اشخاص ذيل ابلاغ شود:
(1) محال عليه.
(2) اشخاصي كه در برات براي تأديه وجه عندالاقتضاء معين شدهاند.
(3) شخص ثالثي كه برات را قبول كرده است.
اگر در محلي كه اعتراض به عمل ميآيد محكمه بدايت نباشد وظايف او با رعايت ترتيب به عهده امين صلح يا رئيس ثبت اسناد يا محاكم محل خواهد بود.
ماده 294. اعتراضنامه بايد مراتب ذيل را دارا باشد:
(1) سواد كامل برات با كليه محتويات آن اعم از قبولي و ظهرنويسي و غيره.
(2) امر به تأديه وجه برات. مأمور اجرا بايد حضور يا غياب شخصي كه بايد وجه برات را بدهد و علل امتناع از تأديه يا از قبول و همچنين علل عدم امكان امضاء يا امتناع از امضاء را در ذيل اعتراضنامه قيد و امضاء كند.
ماده 295. هيچ نوشتهاي نميتواند از طرف دارنده برات جـايگيـر اعتـراضنـامـه شـود مگـر در مـوارد مندرجـه در مـواد (261)، (262) و (263) راجع به مفقود شدن برات.
ماده 296. مأمور اجرا بايد سواد صحيح اعتراضنامه را به محل اقامت اشخاص مذكور در ماده (293) بدهد.
ماده 297. دفتر محكمه يا دفتر مقاماتي كه وظيفه محكمه را انجام ميدهند بايد مفاد اعتراضنامه را روز به روز به ترتيب تاريخ و نمره در دفتر مخصوصي كه صفحات آن توسط رئيس محكمه يا قائم مقام او نمره و امضاء شده است ثبت نمايند. در صورتي كه محل اقامت برات دهنده يا ظهرنويس اولي در روي برات قيد شده باشد دفتر محكمه بايد آنها را توسط كاغذ سفارشي از علل امتناع از تأديه مستحضر سازد.
مبحث يازدهم: برات رجوعي
ماده 298. برات رجوعي براتي است كه دارنده برات اصلي پس از اعتراض براي دريافت وجه آن و مخارج صدور اعتراضنامه و تفاوت نرخ به عهده برات دهنده يا يكي از ظهرنويسها صادر ميكند.
ماده 299. اگر برات رجوعي به عهده برات دهنده اصلي صادر شود تفاوت بين نرخ مكان تأديه برات اصلي و نرخ مكان صدور آن به عهده او خواهد بود و اگر برات رجوعي به عهده يكي از ظهرنويسها صادر شود مشاراليه بايد از عهده تفاوت نرخ مكاني كه برات اصلي را در آنجا معامله يا تسليم كرده است و نرخ مكاني كه برات رجوعي در آنجا صادر شده است برآيد.
ماده 300. به برات رجوعي بايد صورت حسابي (حساب بازگشت) ضميمه شود - در صورت حساب مزبور مراتب ذيل قيد ميگردد:
(1) اسم شخصي كه برات رجوعي به عهده او صادر شده است.
(2) مبلغ اصلي برات اعتراض شده.
(3) مخارج اعتراضنامه و ساير مخارج معموله از قبيل حقالعمل صراف و دلال و وجه تمبر و مخارج پست و غيره.
(4) مبلغ تفاوت نرخهاي مذكور در ماده (299).
ماده 301. صورت حساب مذكور در ماده قبل بايد توسط دو نفر تاجر تصديق شود، به علاوه لازم است برات اعتراض شده و سواد مصدقي از اعتراضنامه به صورت حساب مزبور ضميمه گردد.
ماده 302. هرگاه برات رجوعي به عهده يكي از ظهرنويسها صادر شود علاوه بر مراتب مذكور در مواد (300) و (301) بايد تصديقنامه كه تفاوت بين نرخ مكان تأديه برات اصلي و مكان صدور آن را معين نمايد ضميمه شود.
ماده 303. نسبت به يك برات صورت حساب بازگشت متعدد نميتوان ترتيب داد و اگر برات رجوعي به عهده يكي از ظهرنويسها صادر شده باشد حساب بازگشت متوالياً به توسط ظهرنويسها پرداخته ميشود تا به برات دهنده اولي برسد. تحميلات براتهاي رجوعي را نميتوان تماماً بر يك نفر وارد ساخت هر يك از ظهرنويسها و برات دهنده اولي فقط عهدهدار يك خرج است.
ماده 304. خسارت تأخير تأديه مبلغ اصلي برات كه به واسطه عدم تأديه اعتراض شده است از روز اعتراض و خسارت تأخير تأديه مخارج اعتراض و مخارج برات رجوعي فقط از روز اقامه دعوي محسوب ميشود.
مبحث دوازدهم: قوانين خارجي
ماده 305. در مورد برواتي كه در خارج از ايران صادر شده شرايط اساسي برات تابع قوانين مملكت صدور است. در هر قسمت از ساير تعهدات براتي (تعهدات ناشي از ظهرنويسي ضمانت قبولي و غيره) نيز كه در خارجه به وجود آمده تابع قوانين مملكتي است كه تعهد در آنجا وجود پيدا كرده است معذالك اگر شرايط اساسي برات مطابق قانون ايران موجود و يا تعهدات براتي موافق قانون ايران صحيح باشد كساني كه در ايران تعهداتي كردهاند حق استناد به اين را ندارند كه شرايط اساسي برات يا تعهدات براتي مقدم بر تعهدات آنها مطابق خارجي نيست.
ماده 306. اعتراض و به طور كلي هر اقدامي كه براي حفظ حقوق ناشيه از برات و استفاده از آن در خارجه بايد به عمل آيد تابع قوانين مملكتي خواهد بود كه آن اقدام بايد در آنجا بشود.
مدیر: حسن یوسفیان